PGS.TS Nguyễn Văn Hiền khẳng định vai trò trung tâm của lưu trữ trong bối cảnh khoa học xã hội và nhân văn đang chịu nhiều tác động từ chuyển đổi số và toàn cầu hoá tri thức: “Bài thuyết trình hôm nay không chỉ đưa chúng ta trở về với một giai đoạn đầy biến động trong lịch sử Đông Dương qua lăng kính của một nhà lưu trữ Pháp, mà còn đặt ra những vấn đề sâu sắc về bản chất của lưu trữ như một không gian kiến tạo tri thức, thúc đẩy đối thoại liên ngành và liên văn hoá”.
Sự kiện còn có sự hiện diện của PGS.TS. Nguyễn Bá Cường – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Đại học Sư phạm; GS.TS. Lê Huy Bắc – Trưởng khoa Việt Nam học; TS. Vũ Đức Liêm – Phó Trưởng khoa Lịch sử; cùng đại diện lãnh đạo các khoa, phòng ban, giảng viên, học viên cao học và sinh viên khoa Lịch sử, Khoa Việt Nam học và các khoa trong Trường.
Tham dự và thảo luận tại Toạ đàm có nhiều học giả, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực lưu trữ và sử học đến từ các cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế: PGS.TS. Philippe Le Failler – Trưởng đại diện Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp tại Việt Nam; TS. Vũ Thị Minh Hương – Phó Chủ tịch Uỷ ban Ký ức Thế giới UNESCO khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Uỷ viên Hội đồng Di sản Văn hoá Quốc gia, Nguyên Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước; ThS. Trần Thị Mai Hương – Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I; TS. Trần Việt Hoa – Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III; Bà Nguyễn Thu Hoài – Phó Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I; Bà Đỗ Hoàng Anh – Trưởng phòng Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ cùng đại diện cán bộ, nhân viên của Trung tâm thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Quốc gia, các giảng viên, nhà nghiên cứu, sinh viên đến từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội và nhiều cơ quan, tổ chức liên quan.
Trong toạ đàm, Giáo sư Olivier Poncet đã giới thiệu toàn cảnh về hoạt động và di sản của Paul Boudet – một nhân vật tiêu biểu trong ngành lưu trữ Pháp tại Đông Dương giai đoạn đầu thế kỷ XX. Là người sáng lập khung phân loại tài liệu thống nhất toàn Đông Dương dựa trên hệ thống phân nhánh thập phân, Boudet đã góp phần hình thành một nền lưu trữ hiện đại, có tính hệ thống cao, phản ánh mối liên hệ giữa hành chính thuộc địa và cấu trúc tư liệu.
Thông qua trải nghiệm của Boudet, Giáo sư Poncet đặt lại vấn đề: Lưu trữ không phải là vật cản của lịch sử, mà là một công cụ chủ động để hình thành và vận hành kí ức xã hội. Giáo sư đặc biệt nhấn mạnh: “Không có một hệ thống lưu trữ nào bền vững nếu thiếu yếu tố con người. Những người làm lưu trữ không đơn thuần là người bảo quản, mà còn là người kiến tạo ngữ cảnh, kết nối dữ liệu và tạo điều kiện cho tri thức được hình thành và lan toả”.
Phần thảo luận tại toạ đàm cũng diễn ra sôi nổi, quy tụ nhiều ý kiến chuyên sâu từ các nhà lưu trữ học và sử học. Các tham luận đều thống nhất rằng: Lưu trữ và lịch sử có mối quan hệ mật thiết với nhau; rằng lưu trữ không chỉ hỗ trợ lịch sử mà chính là một phần cấu thành của tiến trình nhận thức và diễn giải lịch sử.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu ngày càng cao về việc bảo tồn – khai thác tri thức lịch sử, lưu trữ không còn chỉ là hoạt động kĩ thuật, mà đã và đang trở thành một không gian đối thoại học thuật liên ngành, nơi các nhà nghiên cứu, nhà quản lí và chuyên gia cùng truy vấn vai trò của tư liệu trong đời sống xã hội hiện đại. Toạ đàm được diễn ra như một sự kiện mang tính thời sự, với kì vọng mở ra nhiều hướng hợp tác học thuật và chuyên môn trong tương lai giữa Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và các đối tác quốc tế trong lĩnh vực lưu trữ – sử học. Những chia sẻ của Giáo sư Olivier Poncet không chỉ mang lại giá trị khoa học sâu sắc mà còn thể hiện một tầm nhìn nhân văn và chiến lược về lưu trữ trong thế kỉ XXI.
Một số hình ảnh tại buổi toạ đàm:
