Seminar khoa học về vật liệu năng lượng, môi trường và cảm biến nano: Mở rộng kết nối nghiên cứu, hướng tới chuyển giao công nghệ

Chương trình là diễn đàn học thuật kết nối các nhóm nghiên cứu của HNUE với Viện Nghiên cứu Nano, Đại học Phenikaa, đồng thời tạo không gian trao đổi thực chất về định hướng nghiên cứu, phát triển công nghệ và khả năng hợp tác trong thời gian tới.

Buổi seminar do GS.TS. Lục Huy Hoàng, Viện trưởng Viện Khoa học Tự nhiên, chủ trì, với sự tham gia của GS.TS. Lê Anh Tuấn cùng các nhà khoa học thuộc Đại học Phenikaa. Seminar có sự tham dự của PGS.TS. Trần Đức Hậu, Trưởng khoa Sinh học; PGS.TS. Đỗ Danh Bích, Trưởng khoa Vật lý; và PGS.TS. Ngô Ngọc Hoa, Phó Trưởng khoa Vật lý, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Chương trình thu hút đông đảo cán bộ, giảng viên, học viên, nghiên cứu sinh và sinh viên của các khoa Vật lí, Hóa học, Sinh học thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Tại seminar, các đại biểu đã cùng nhìn lại thế mạnh nghiên cứu của hai bên trên các hướng vật liệu chức năng cho năng lượng xanh, xử lý môi trường, cảm biến thông minh và các công nghệ có tiềm năng chuyển giao. Phần giới thiệu của HNUE nhấn mạnh mô hình nghiên cứu liên ngành của nhóm nghiên cứu liên ngành (AMR-GEEA), kết hợp giữa thí nghiệm, tính toán và các hướng tiếp cận mới như AI – DFT – experiment nhằm rút ngắn quá trình tìm kiếm và tối ưu hóa vật liệu.

Ở phía Đại học Phenikaa, các báo cáo cho thấy hệ sinh thái nghiên cứu khá hoàn chỉnh, trải từ nghiên cứu nền tảng đến phát triển công nghệ ở các mức độ sẵn sàng khác nhau. Nổi bật là các hướng cảm biến điện hóa thông minh, cảm biến SERS, nanozyme, vật liệu polymer nanocomposite, cũng như các giải pháp giám sát an toàn thực phẩm, môi trường nông nghiệp và môi trường công nghiệp. Một số công nghệ đã bước đầu hình thành sản phẩm thử nghiệm, có địa chỉ ứng dụng rõ ràng và gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Trong số các nội dung chuyên môn được trao đổi, hướng cảm biến nano thông minh nhận được sự quan tâm đặc biệt. GS.TS. Lê Anh Tuấn và TS. Ngô Xuân Đinh đã chia sẻ các kết quả về hệ thống cảnh báo nhanh và thiết bị phân tích cầm tay trên nền tảng cảm biến điện hóa, hướng tới phát hiện thuốc kháng sinh, kim loại nặng và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Việc tích hợp vật liệu nano với trí tuệ nhân tạo và học máy được xem là hướng đi có triển vọng để nâng cao độ nhạy, độ chọn lọc và khả năng triển khai trong thực địa.

Bên cạnh đó, nhóm Phenikaa cũng giới thiệu các kết quả về nanozyme, vật liệu tiên tiến cho đá thạch anh nhân tạo sử dụng ngoài trời, sơn nano chống ăn mòn và chống hà biển, cho thấy định hướng nghiên cứu không chỉ dừng ở công bố khoa học mà còn hướng mạnh tới tạo sản phẩm và chuyển giao. Ở chiều ngược lại, HNUE giới thiệu các trụ cột nghiên cứu về quang xúc tác, điện hóa, vật liệu cho năng lượng xanh, xử lý môi trường, chuyển hóa CO₂ và bioplastics từ nguồn thải, qua đó mở ra nhiều điểm giao thoa học thuật có thể phát triển thành các đề tài chung.

Một nội dung đáng chú ý của seminar là phiên thảo luận về con đường chuyển giao công nghệ. Các nhà khoa học và lãnh đạo các khoa tham dự seminar thống nhất rằng, muốn tạo ra sản phẩm có khả năng đi xa, nghiên cứu cần xuất phát từ các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội, đồng thời phải có cơ chế phối hợp rõ ràng về nguồn lực, đánh giá hiệu quả và kiểm soát chất lượng trong quá trình phát triển thử nghiệm. Những chia sẻ thực tế từ phía Phenikaa về quá trình đi từ nghiên cứu đến ứng dụng đã mang lại nhiều gợi mở hữu ích cho cán bộ nghiên cứu và học viên của HNUE.

Trên cơ sở các trao đổi tại seminar, hai bên đã xác định một số hướng hợp tác có thể triển khai trong giai đoạn tới, gồm: nghiên cứu chung về defect engineering và active-site engineering cho các hệ vật liệu quang xúc tác và xúc tác điện hóa; phát triển vật liệu và thiết bị cho cảm biến môi trường, năng lượng và an toàn thực phẩm; chia sẻ mẫu và dữ liệu đo; phối hợp phân tích chuyên sâu bằng các kỹ thuật như XAS, XPS; đồng hướng dẫn học viên, nghiên cứu sinh; đồng tổ chức seminar, workshop và xây dựng các đề tài chung trong nước và quốc tế.

Phiên thảo luận các hướng nghiên cứu có thể kết hợp giữa hai bên